EUREKA
Geschiedenis

Eureka Billard Berlicum BV. heeft een lange en rijke traditie in de bouw, ontwerp en verkoop van biljarts.

Eureka is als familiebedrijf in 1897 gestart met het maken van biljarts. Ook nu nog (4e generatie)zijn wij een familiebedrijf, waarin de kennis van het ambacht van biljartbouwer van vader op zoon wordt overgedragen. Deze vakkenis is in dit bedrijf steeds verder uitgebouwd en geperfectioneerd, zodat er biljarts worden geproduceerd van hoogwaardige kwaliteit.

Daarnaast hebben onze medewerkers een grenzeloze liefde voor het vak en vele jaren ervaring. Tenzamen staan zij voor een bedrijf, dat een vooraanstaande positie heeft in de internationale biljartbranche. Niet voor niets wordt het Eureka Biljart de Bentley onder de biljarts genoemd. Een uitspraak waarop men, door meer dan 100 jaar ervaring, met recht trots op kan zijn.

GESCHIEDENIS VAN HET BILJART SPEL EN DE BILJART BOUW.

Het biljartspel ontstaat in de 14e eeuw, in Frankrijk. Het wordt dan nog buiten gespeeld, op een grasmat, met houten ballen. Vele termen in de biljartsport, zoals b.v. carambole, keu (queue), libre, komen dan ook uit de Franse taal. Vanaf de 16e eeuw wordt biljarten ook een binnenspel, op een houten tafel, met houten stokken. De stootbanden van dit biljart zijn gevuld met paardenhaar, wat is omwikkeld met jute en laken. Later wordt dit vervangen door rubber, wat een enorme verbetering voor het spel betekende. Een andere grote vooruitgang van het spel was de uitvinding van de pomerans, een klein dopje aan het eind van de houten stok, waardoor men veel beter een zuiverder kon richten. De houten platen werden vervangen door marmer, waardoor de ballen minder konden afwijken tijdens het rollen. En begin deze eeuw werd het marmer weer vervangen voor leisteen. Al met al veranderingen, waardoor biljarten meer en meer een uiterst precies spel werd.

Eind 19e eeuw is het biljartspel een heel populair spel, niet alleen in Frankrijk, ook in onze omstreken. De overheid wil hiervan graag een graantje meepikken, zij laat mensen die een biljart hebben, en er anderen op laten spelen, belasting betalen. Dit gold alleen voor biljarts met een spelmaat groter dan 100 x 200 cm. Vandaar dat men toendertijd vele biljarts om liet bouwen naar kleinere maten, om belasting te ontduiken. ( ter vergelijking; de huidige maten van café biljarts zijn 210 x 105 cm en 230 x 115 cm, en de wedstrijdbiljarts zijn 285 x 142,5 cm).

Als Harry van Gemert in 1897 zijn biljartfabriek (Eureka) start, begint de bloeiperiode van de biljartbouw. Vele industriële ontwikkelingen maken het vervaardigen van een biljart gemakkelijker. Ieder gerenoveerd biljartbedrijf ontwikkelt eigen modellen en uitvoeringen, in b.v. eiken- of mahoniehout, al naar gelang de wensen van de klant. Typerend voor biljartfabriek H.v.Gemert was het 6-poot model, dat in verschillende uitvoeringen gemaakt is. Ook later nog, werden dit de ‘echte’ Eureka biljarts genoemd.

De jaren 20 zijn echte topjaren voor het biljartbedrijf van Harry van Gemert geweest. Er werd volop geleverd, hoofdzakelijk aan cafe-bedrijven en biljartzalen, als ook aan patronaatsgebouwen en kostscholen. Voor de aflevering heeft men de beschikking over een eigen paard met wagen, de meeste klanten wonen immers in de regio, men hoeft niet ver weg. Vanaf 1922 heeft het bedrijf zijn eigen T-Ford, als Harry jr. zijn rijbewijs heeft. Met een aanhanger achter de T-Ford worden de biljarts naar de klanten vervoerd. In de oorlog, rond 1942, wordt deze wagen door de bezetters gevorderd. De oorlogstijd, en nog enkele jaren daarna, zijn desastreus geweest voor de biljartbouw. Er waren geen materialen, zoals leisteen en rubberbanden, men kon enkel wat onderhoudswerk verrichten. Daarnaast was er echter wel werk in het ´gewone´ timmerwerk; naar bedden, kasten, boekenkasten enz. was, zeker in Berlicum, dat grotendeels verwoest was, wel vraag

Vanaf de jaren 50 gaat het gelukkig op goede voet verder. De aflevering van de biljarts wordt nu echter uitbesteed aan een transportbedrijf, aangezien Leo en Jan, die het bedrijf voortzetten, beiden geen rijbewijs hebben. Een beduidende verbetering aan het biljart in die tijd, is het inbouwen van een elektrische verwarming met thermostaat. Hierdoor wordt de leiplaat verwarmd, en rolt de bal veel beter. In de jaren 60 doet het kolombiljart zijn intrede. Dit model, op 2 zuilen, is een nieuwe trend, en spreekt vooral de wedstrijdsport erg aan. In de daarop volgende jaren worden verschillende nieuwe modellen ontwikkeld en geproduceerd; de Eureka kolom 8-poot, en verschillende Eureka de luxe modellen: populair, klassiek, Oud Hollands. Ook de productie en verkoop van het huisbiljart, in de maten 70 x 140, 80 x 160 en 90 x 180 cm, doet zijn intrede. Zij mogen wel gezien worden als de voorlopers van de vele inruilbiljarts die momenteel bij particulieren thuis staan.

In 1980 stapt Eureka over op een constructief geheel ander biljart. Dit heeft een stalen frame binnenin, en rubberbanden met verticale plaatsing van bandschroeven. Hierdoor ontstaat een grotere stabiliteit van het biljart, waardoor de ballen nog meer geruisloos kunnen lopen. Dit zijn de modellen Amical, Garant, Nostalgie, die ook heden ten dage nog in productie zijn. Tegenwoordig is ook het pool- en snookerbiljart populair in Nederland;  vandaar dat ook deze biljarts geleverd kunnen worden, met alle bijbehorende attributen.

Momenteel gebeuren alle machinale voorbereidingen seriematig. Voor 25 biljarts maakt men frames, de verwarming, de banden, deklatten, hoekklossen, kolommen en leiplaten. De samenbouw en afwerking daarna gebeurt wel per biljart, wat een zeer precies werk is.

In de loop der jaren is ‘de markt’ voor biljarts behoorlijk uitgebreid, men vindt ze niet meer alleen in cafés en biljartzalen. Ook in sportkantines,  bejaarden huizen, ouderen sociëteiten,  bedrijfskantines en bij particulieren aan huis. Ook het afzetgebied is aanzienlijk uitgebreid. In het begin van de eeuw leverde Harry van Gemert uitsluitend in deze regio. Momenteel omvat het afzetgebied niet alleen Noord-Brabant, maar ook noord- en midden Limburg, midden en west Nederland, en andere delen van het land, zelfs op booreilanden in de Noordzee. Ook in het buitenland staan Eureka biljarts, o.a. in België, Canada, Zwitserland, en Spanje, Australië en Zuid-Korea.

Het biljart en de manier waarop het gebouwd wordt, heeft allerlei ontwikkelingen doorgemaakt in de afgelopen eeuwen, zoals blijkt uit het bovenstaande verhaal. En dat blijft zo waarschijnlijk nog wel doorgaan. Een voorbeeld daarvan was de volautomatische slijpmachine, welke bij Eureka jaren geleden in gebruik is genomen.  Het zal de laatste verandering niet zijn. Wat er binnenin en rondom een biljart ook veranderd mag zijn, het biljartspel zelf is in al die jaren nauwelijks verandert. En het plezier dat men erin vindt ook niet. En in feite blijft dat het belangrijkste!